'Bırca Belek' Tarihe Uygulanan Yasak

'Birca Belek' CİZRE KALESİ

     Dört bin yıllık tarihi olan Cizre Kalesi tarihi bir değeri ve turizm potansiyeli olduğu halde, Cizre Kalesi amacı dışında kullanılmaktadır.  Cizre Kalesi, ziyaretçilere kapıtılmış ve askeri bir kışla olarak kullanılıyor.

Birca Belek Kalesi'nin Botan beylerine mesken olan, Mem û Zin Zindanı olarak da bilinen bölümünün cephanelik olarak kullanılması tepkilere neden olurken, Cizre Belediyesi, 2005 yılında boşaltılma kararı olan kalenin boşaltılması ve turizme açılması için çalışma başlattı.

15 yıldır askeri üs olarak kullanılan, Kürt tarihinde büyük öneme sahip olan ve birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan kalenin, tarihi duvarları askerlerin hedef tahtası olarak kullanılıyor. Gutti İmparatorluğu tarafından Cizre'yi saran surlarla birlikte inşa edildiği tahmin edilen Birca Belek, 365 odalı yapısı ve mimarisiyle hayranlık uyandırıyor. Hükümdar makamı, karargâh, mescit, dershane, hayvanat bahçesi gibi pek çok amaca hizmet için tasarlanan kaledeki zindana, rivayete göre ünlü Kürt Filozof Ehmedê Xanî'nin Mem û Zîn eserinin kahramanlarından Mem de bir süre konuk olmuş.

Dicle'ye sıfır noktada bulunan ve Kültür ve Turzim Bakanlığı tarafından birinci dereceden SİT alanı olarak ilan edilen kale için, bundan önce bir çok girişimde bulunulmasına rağmen bir gelişim olmazken, AKnews'e konuşan Cizre Belediye Başkanı Mehmet Saçı, tarihi eserin altına saatli bomba konulduğunu belirterek, bu cephanenin ilk aşamada boşaltılması için gerekli mercilere yazı göndereceklerini açıkladı. Tarihi kalenin askerlerin denetiminde yıprandığını belirten Saçı, Kale'nin boşaltılarak turizme açılması için gerekli girişimlerin yapılması için bir komisyon oluşturduklarını söyledi.

Garnizon Komutanı'nın kendilerine sözlü olarak 2005 yılının sonlarına doğru kaleyi boşaltabileceklerini söylediğini açıklayan Saçı, bu tarihe sahip çıkılması gerektiğini ifade etti. Kale için tarihi formuna uygun bir proje hazırladıklarını belirten Saçı, boşaltılması halinde tarihi mekânın içinde bir açık hava tiyatrosu, yüzme havuzları ve kültürel amaçlı alanların inşa edileceğini ve kaleyi tarihi motifleri koruyacak şekilde değerlendirmek istediklerini dile getirdi.

Mem û Zîn Kültür Merkezi Yönetim Kurulu Başkanı Edip Buz ise, askeriyenin kaleyi üs olarak kullanmasının Cizre için bir kayıp olduğunu ifade etti. Kalenin “işgal” edildiğini söyleyen Buz, “Askeri bir gücün, tarihi bir değerin üzerinde konumlanmasını bir çelişki olarak değerlendiriyorum. İnsanlar ziyaretçi olarak gidemiyor. Acil bir şekilde el atılması gerekir. Cizre Kalesi askeriyenin elinden alınarak restore edilmeli ve turizme açılmalı. Kürtler açısından çok önemli bir yere sahip olan Bırca Belek'in içinde bulunan Mem'in zindanının bir silah deposu olarak kullanılmasıyla çok trajik bir durumla karşı karşıyayız “ dedi.