Siirt

Dine-Botan · Tarih: Pts Ağu 27, 2007 2:33 am Mesaj konusu: Siirt

GENEL KONUM

Güneydo?u Anadolu Bölgesi’nde 41° 57'' do?u boylam? ve 37° -55'' kuzey enlemi üzerinde yer alan Siirt do?udan ??rnak ve Van, kuzeyden Batman ve Bitlis, bat?dan Batman, güneyden Mardin ve ??rnak ?lleri ile çevrilidir. ?l topraklar?n?n büyük bölümü da?larla kapl?d?r. Kuzeyde Mu? Güneyi Da?lar?, do?uda Siirt Do?usu Da?lar? ?l’in do?al s?n?rlar?n? olu?turan s?ra da?lard?r. 1990 y?l?nda de?i?en s?n?rlardan sonra Siirt ?li ’nin yüzölçümü 6.186 Km²’ye inmi? Km² ’ ye ise 42 ki?i dü?mü?tür. 1997 y?l? nüfus say?m?na göre 263.258 ki?ilik nüfusuyla Türkiye toplam nüfusunun %4’ünü bar?nd?rmaktad?r.

?LÇELER

AYDINLAR
Eski ad? Tillo olan Ayd?nlar ?lçesi, 18 May?s 1990 tarihinde ilçe olmu?tur. ?lçe 42.Boylam ve 38. enlem dereceleri aras?nda Siirt'e 7 km. uzakl?ktad?r. Do?usunda Pervari, kuzeydo?usunda ?irvan, bat?s?nda Siirt ili ile çevrilidir.2000 y?l? nüfus say?m?na göre ilçenin 5540 d?r.Tillo’nun Süryani’ce manas? “Yüksek Ruhlar” d?r. 1514’te Yavuz Sultan Selim’in Çald?ran Seferi sonunda Osmanl? egemenli?i ne geçen ?lçe, Cumhuriyet’in ilk y?llar?ndan itibaren Siirt ili’ne ba?l? bir bucakt?. ?lçe’de ?smail Fakirullah Hz. ve ?brahim Hakk? Hz. gibi de?erli alim ve mutasavv?flar?n ya?am?? olmas? ilçe’yi kültür aç?s?ndan önemli k?lmaktad?r. ?lçe'de ayr?ca ?smail Fakirrullah Hz. ve ?brahim Hakk? Hz.'ne ait eserlerle, kulland?klar? e?yalar?n sergilendi?i özel bir müze bulunmaktad?r.

BAYKAN
Baykan ilçesi 20 May?s 1938 y?l?nda halen ilçe merkezine ba?l? köy durumundaki Tüten ocak'ta (Koh) kurulmu?tur. 1949'da ilçe merkezi Diyarbak?r-Bitlis devlet karayolu üzerinde bulunan tarihi bir geçmi?e sahip olan "Havil hanlar? " Mevkii 'ne nakledilmi?tir. Daha sonra ilçenin ad? Baykan olarak de?i?tirilmi?tir. ?lçe Siirt ili' ne 47 Km. uzakl???nda, Do?usunda ?irvan, bat?s?nda Kurtalan, Batman ili, Kozluk ilçesi,güneyinde Siirt, kuzeyinde Bitlis ili bulunmaktad?r. 2000 nüfus say?m?na göre 31500 'dür. Önceleri Med’ ler, 5504’ten sonra Pers’lerin egemenli?ine giren ?lçe M.Ö. 350’ ler de Makedonya’l?lar?n eline geçti. ?.Ö. 226’da Part güçlerinin ege men oldu?u Baykan sonralar? Roma’l?larca i?gal edildi. Roma’ dan sonra Bizans, Arap ve Selçuklu egemenli?inde kalan ?lçe, 1256’da ?lhanl? Devleti topraklar?na girdi?i bilinmektedir. 1504’lerde Safevi egemenli?inde olan Baykan, 1514’ te Osmanl? topraklar?na kat?ld?. Baykan, 11 Haziran 1938’de ilçe durumuna geldi.

ERUH
Eruh ilçesi 42.Do?u boylam?,38.kuzey enlemi üzerinde yer almakta d?r. Do?usunda ??rnak, bat?s?nda Siirt, kuzeyinde Pervari güneyinde Güçlükonak ilçeleri ile çevrilidir. ?l merkezi ne 53 Km.uzakl?ktad?r. Yap?lan son nüfus say?m?na göre 15454 ki?i ya?amaktad?r. Eruh’ un kurulu? tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte M.Ö. 1000 y?llar?n dan itibaren Urartu, daha sonra Med, Pers, Selçuklu ve ?slam ?mparatorluklar? hakimiyetinde kalm?? olup Yavuz Sultan Selim zaman?nda bölge ile birlikte Osmanl? topraklar?na kat?lm??t?r Eruh, Siirt ?li’nin en eski ilçelerinden biri oldu?u Hicri 1288, Miladi 1872 tarihli Diyarbekir Sal namesi’nde (Y?ll?kta) Siirt Sanca??’na ba?l? dört kaza aras?nda Eruh Kazas?’da say?lmakta; Zilan, Dergül ve Pervari adlar?nda üç nahiyenin ba?l? oldu?u, Hicri 1315, Miladi 1899 tarihli Bitlis Sal namesi’nde ise; yine Eruh’un Siirt Sanca??’na ba?l? bir kaza oldu?u Dergül, Lodi ve F?nd?k adlar?nda üç nahiyesinin bulundu ?u kaydedilmekte olup, her iki tarih aras?nda Pervari Nahiyesi’ nin Eruh’tan ayr?larak ayr? bir ilçe haline geldi?i anla??lmakta d?r. Cumhuriyetin kurulu?u ile birlikte il olan Siirt ?li’ne ba?l? ilçe statüsüne kavu?turulmu?tur.

PERVAR?
Pervari ilçesi Siirt'in kuzeydo?usunda yer almaktad?r. ?l merkezi' ne 96 Km.uzakl???ndad?r. Kuzeyde Hizan ve Bahçesaray ilçeleri, do?usunda Çatak ve Beytü??ebap ilçeleri, güneyinde ??rnak ili ve Eruh ilçesi,bat?s?nda Ayd?nlar ve ?irvan ilçeleri bulunmaktad?r. ?lçenin toplam nüfusu 28834' tür. ?.Ö. 550’lerde Persler’ce sonra da Makedonyal?lar’ca i?gal edilen yöre ?.Ö. 306’da Selökid Krall??? s?n?rlar? içinde kald?. ?.Ö. 129’da Partlar’?n eline geçen Pervari, ?.S. 77’de Roma ?mparator lu?u’na kat?ld?. IV. ve V. Yüzy?llarda Bizansl?lar’ la Sasani’ler aras?nda el de?i?tiren yöre 700’lerde Arap hakimiyetine girdi. 1243’te Mo?ollar’ca i?gal edildi. 1514’te Osmanl? topraklar?na kat?ld?.Pervari, 1871’de kaza durumu na getirildi.

??RVAN
?irvan ilçesi Siirt'in kuzeyende yer almaktad?r. Do?usunda Pervari, bat?s?nda Baykan kuzeyende Bitlis ili,güneyinde Siirt ili bulunmaktad?r. ?l merkezine 26 Km. uzakl???ndad?r. Yap?lan son nüfus say?m?na göre ilçede 21999 ki?i ya?amaktad?r. ?.S. 77’de Roma Etkinli?ine giren ?irvan 395’ten sonra Bizans, 572’de Sasanl? Devleti s?n?rlar? içinde yer ald?. 700’lerde Araplar?n eline geçti. Yöre 1100’lerde Artuklu 1243’te Mo?ol egemenli?ine girdikten sonra 1514’te Osmanl? topraklar?na kat?ld?. ?lçe Cumhuriyet’ten önce ?mparatorluk idaresinde Siirt Sanca??’na ba?l? en eski yerle?im birimlerinden biridir. 1871 tarihli Diyar bekir Salnamesi’nde Siirt Sanca??’na ba?l? dört kaza aras?nda ?irvan Kazas?’da say?lmak tad?r. Daha önceleri Küfre Beyli?i ?irvan’dan uzun süre egemen li?i sürdürmü?tür. ?irvan’da Küfre diye an?lan mahallenin ad? o zamandan kalm??t?r. 1871 y?l?nda ?irvan Siirt Vilayet olmadan önce Bitlis ?li’ne ba?l? bir bucakt?.

KURTALAN
Kurtalan ilçesi, Siirt ilinin bat?s?nda bulunmaktad?r. Do?usunda Siirt ili, bat?s?nda Be?iri ilçesi,güney do?usunda Eruh ,güneybat?s?n da Hasankeyf ilçeleri bulunmaktad?r.?l merkezine 34 Km. uzakl???n dad?r. 1500’lerde ?erefhan Beyli?i topraklar? içinde olan Kurtalan 1514’te Osmanl? s?n?rlar? içine girdi. Kurtalan "Garzan" ad?yla Siirt'in eski kazalar?ndan biridir. Ancak yerle?im yeri bir kaç defa de?i?mi?,1938 y?l?nda ad?n?n Kurtalan ve yerinin de M?sr?ç köyü olarak de?i?tirilmi?,1944 y?l?nda Tren yolu hatt?n?n M?sr?ç köyüne ula?mas?yla ilçe merkezi oraya ta??nm??t?r.En son nüfus say?m?nda ilçe nüfusu 53521 olarak belirlenmi?tir.

YERYÜZÜ ?EK?LLER?

?l topraklar? as?l görünümünü III. Zaman’da kazanm??t?r. ?iddetli k?vr?lma ve k?r?lmalara u?rayan il alan?, üst-eosen ve oligosen boyunca deniz d???nda kalarak a??nm?? ve bir yar? ova (peneplen) niteli?i kazanm??t?r. Üst-miyosende Do?u Anadolu genel olarak yükselirken, il alan? da blok halinde yükselmi? ve Güneydo?u Toroslar? olu?mu?tur. Bu yükselme hareketleri s?ras?nda il alan?n?n güneybat?s?n? da içine alan güçlü çöküntü alanlar? ortaya ç?km??t?r.G.do?u Toroslar? esnekli?ini yitirmi? ve sertle?mi? kesimlerinde ortaya ç?kan çöküntü oluklar?, akarsularca a??n d?r?larak bat?, güneybat? ve güney yönünde uzanan vadilere dönü?türülmü?tür. Bir yandan vadi ler olu?urken, bir yandan da özellikle çöküntü alanlar?nda h?zla geni?leyen vadi tabanlar?nda IV. Zaman boyunca çe?itli ta??nma maddelerden olu?an düzlükler ortaya ç?km??t?r..

DA?LAR

?limizde yeryüzü ?ekilleri daha çok yüksek da? ile platolardan olu?maktad?r. Siirt’ in kuzeyi ve do?usu yüksek ve sarp kesimlerdir.Genel olarak Güneydo?u Toroslar ad?yla an?lan bu da? s?ras?, do?udan güneydo?uya geni?çe bir yay çizerek Hakkari Da?lar?’yla birle?mektedir. Dicle Vadisi'' ne e?imli olan bu yüksek ve sarp kesimde yer alan önemli da?lar ve bunlar?n özellikleri ?öyle s?ralanabilir.

S??RT DO?USU DA?LARI

Mu? Güneyi Da?lar?’ ndan sonra,Bitlis Çay? Vadisi’nin do?usunda, da?lar güneye do?ru aç?larak Siirt’in do?usunu kaplar. Yükseltisi h?zla azalarak Güneydo?u düzlükleri’ne do?ru sokulan bu da?lar, bir yandan da Hakkari Da?lar?’yla birle?ir. Siirt do?usu da?lar? genellikle tek tek kütleler halinde yükselmektedir. Bu kütleler, Dicle Irma??’na kar??an küçük akarsular?n açt??? vadilerle parçalanm?? durumdad?r. Siirt Do?usu Da?lar?’n?n ana gövdesini, Pervari, Siirt Merkez, Eruh ve ??rnak’? da kapsayan Yazl?ca Da?? (Herekul Da??) olu?turmaktad?r. Do?uda çok geni? bir kütle olu?turan Yazl?ca Da?? 2.838 m.’lik yükseltisiyle ?l’in en yüksek noktas?d?r. Bu doru?u kuzeyden 2.444 m. yükseltili Meydan? Süleyman Tepesi ile daha dü?ük yükseltili Körkandil Da?? izlemektedir. Yazl?ca Da??, bat?da, Uluçay ve Zorava Çay’? Vadileri’nin birbirine yakla?t??? noktada daral?rken, yükseltisi de azal?r. Tosuntarla-Çizmeli çizgisinde yükseltisi 1.844 m.’ye dek dü?en Yazl?ca Da??, Merkez ?lçe alan?nda yükseltisi 1.500 m.’nin alt?nda olan platolara dü?mektedir. Siirt Do?usu Da?lar?, Yazl?ca kütlesi d???nda ?irvan-Pervari-Van üçgeni içinde de önemli yükseltiler olu?turmaktad?r.

?l’in kuzeydo?usunda genellikle tek tek yükselen bu da?lar?n ba?l?calar? 2.741 m. yükseltili Do?ruyol Da?? (Beknovi Da??), 2.631 m. yükseltili Kap?l? Da?? ve 2.350 m. yükseltili Koran Da??’d?r. Siirt Do?usu Da?lar?, ?l’in güneydo?usunda daha da??n?k ve daha alçakt?r. Bu kesimlerdeki en önemli doruklar, Eruh’un güneyindeki Yass? Da?? (2.280 m.), bunun bat? yönündeki uzant?s?n? olu?turan ?eyh Ömer Da?? (1.409 m.)’d?r. Buradaki da?lar?n doruklar? d???ndaki kesimler, bat? ve güney yönündeki e?ime ba?l? olarak a??nm?? ve platolara dönü?mü? durumdad?r. Siirt’te bu da?lar?n d???nda da baz? yükseltiler vard?r. Bunlar?n en önemli si Kurtalan’?n güneyindeki 1.530 m. yükseltili Dilek Tepesi’dir. Genellikle ç?plak olan bu da?lar?n kuzey yamaçlar?nda yer yer me?e a?açlar?ndan olu?an topluluklara rastlanmaktad?r.

PLATOLAR VE YAYLALAR

Siirt’te da?lardan sonra en a??rl?kl? yeryüzü ?ekli platolard?r. Büyük bir bölümü yüksek düzlükler ?eklinde olan bu platolar, Siirt Do?usu Da?lar?’ n?n kuzey bölümünü olu?turan D.yol, Kurtalan, Kap?l? ve Yazl?ca Da?lar?’n?n Botan Suyu ve kollar?nca yar?lm?? vadilere bakan yamaçlar?nda toplanm??t?r. Ba?l?calar?, Pervari de Cemikar?, Ceman ve Herekul Yaylalar? ile ?irvan’da Bacavan Yaylas?’d?r.Yaz, k?? bol ya??? alan bu yaylalar,zengin çay?rlarla kapl?d?r.

Yöre halk? ve göçerler bu yaylalarda sürülerini otlat?r.Sert k?? aylar?nda güneydeki daha dü?ük yükseltili platolarda otlat?lan hayvanlar, yaz mevsiminde havalar?n ?s?n mas?yla yeniden yüksek düzlüklere ç?kar?l?r. Bozk?r ku?a??na yak?n da?lar?n eteklerindeki plato larda verim daha dü?üktür. Ya???lar daha düzensiz, su kaynaklar? daha k?tt?r. Büyük ölçüde orman örtüsünden yoksun olan bu kesimde a??nma güçlüdür. Çay?rlar?n olu?umuna elveri?li toprak tabakas? yer yer ortadan kalkm??t?r. ?l platolar? bir bütün olarak de?erlendirildi?inde, 1.200m. ile 2.000 m. aras?na da??ld?klar? ve bozk?r ku?a??nda kalanlar?n d???ndakilerin hayvanc?'' l?k aç?s?ndan çok önemli olduklar? görülür.

VAD?LER

Siirt ?li’nde vadi olu?umlar? çok önemlidir. ?limiz'' deki da?lar ve platolar II. Zaman’daki k?r?lma ve k?vr?mlarla ?ekillenmi?tir. Sarp yap?da kalkerli olu?umlar egemen durumdad?r suya kar?? direnci çok dü?ük olan bu kalkerler, akarsu ve yüzey sular?yla h?zla a??nd?r?lm??, dar ve dik vadiler ortaya ç?karm??t?r. ?l’in kuzeyindeki ve do?usun daki da?l?k kesimlerden güneye ve bat?ya do?ru yönelen vadiler, Güneydo?u Anadolu Düzlükleri nin do?u ucuna ula??ncaya dek genellikle pek geni? de?ildir. Bu nedenle Siirt’te oval?k alanlar azd?r.

Botan (Uluçay) Vadisi Bitlis’in güneyindeki da?lar?n eteklerinde ba?layan Botan Suyu Vadisi, yüksek ve sarp yap?l? bir kesimde güneye do?ru uzan?r. Do?ruyol, Kuran ve Kap?l? Da?lar?’n?n aras?nda bulunan vadi, Türkiye’nin en dik ve sarp vadilerindendir. Bitlis Çay? Vadisi ile birle?en Botan Vadisi, Dicle Vadisi’ne aç?l?r. Botan Suyu Vadisi ve bu vadinin önemli bir kolu olan Bitlis Çay? Vadisi pek geni? de?ildir. Vadiler; kuzey ve kuzeydo?udaki da?lardan kayna?? n? alan bol sulu akarsularla kalkerli yap?da oyulmu? derin yar?klar durumundad?r. Yaln?zca Bitlis Çay? Vadisi, Kurtalan ?lçe alan?nda azda olsa geni?lemektedir. Bu geni?leyen kesimler yer yer ova niteli?i kazan?r. Kurtalan Ovas?’da bu vadinin taban?ndad?r.

Behranc? Vadisi Yazl?ca (Herekul) Da?lar?’n?n güneydo?u yamaçlar?ndan çe?itli kollar halinde ba?layan Behranc? Vadisi’de dar ve diktir. Vadi kollar? güneydo?udan güneybat?ya geni?çe bir yay çizerek Türkiye-Suriye s?n?rlar?nda Habur Vadisi’ne aç?l?r

AKARSULAR

Siirt ?li, Güneydo?u Anadolu Bölgesi’nin kuzeydo?u ucunda yeral?r. Bölge, G.do?u Anadolu Düzlükleri’nden sonra birden yükselmekte, do?u ve kuzey kesimleri bol ya??? almaktad?r. Bu nedenle, kuzeyden Mu? Güneyi Da?lar?, do?udan Siirt Do?usu Da?lar?’yla çevrili olan il alan?, Dicle Irma??’n?n önemli su toplama alanlar?ndan birini olu?turmaktad?r. ?l topraklar?n?n tümü Dicle Havzas?’na girmektedir. Havza, F?rat, K?z?l?rmak ve Sakarya Havzalar?’ndan sonra ülkenin dördüncü büyük su toplama alan?d?r.

BOTAN (ULUÇAY)

Nordüz Platosu’nu bat?dan ku?atan Siirt-Hakkari ve Siirt-Van s?n?rlar?n? olu?turan yüksek da?lardan kayna??n? alan bu akarsu,önce bat?ya,sonra kuzey bat?ya do?ru akar. Suyu iyice bolla?an Botan Suyu dar ve derin bir vadi oymu?tur. Vadi taban?yla da?'' lar?n doruklar? aras?ndaki yükselti fark? 1.000 m.’ye ula??r. Akarsu, Pervari yöresinin sular?n? toplayan Çatak Çay? ve Bitlis’in do?usundaki da?l?k yöre ile Do?ruyol, Kap?l? ve Kuran Da?lar? sular?n? toplayan Büyükdere’yle Çukurca da birle?ir. Burada Botan Suyu ad?n? al?r. Bat? yönünde akan Botan Suyu (Uluçay), Ayd?nlar ?lçesi ve ?l Merkezi’nin do?usun dan geçer. Bostanc?k yöresine ula??r. Burada, do?udan Eruh yöresinin sular?n? toplayan Zorava Çay?’n?, kuzeyden Mu? Güneyi Da?lar?’n?n sular?n? toplayan Bitlis Çay?’n? al?r. Bitlis Çay?, Botan Suyu’na kar??madan önce, Kavu??ahap Da?lar?’n?n sular?n? toplay?p gelen P?narca Çay? ile birle?ir. Botan Suyu bu iki önemli akarsuyla birle?tikten sonra, Çat Tepe’de Dicle Irma??’na kat?l?r. Yüksek da?lardaki kaynaklarla, kar örtülerinin a??r a??r erimesi ile ve ya?murlarla beslenen bu büyük çay her mevsimde bol su ta??r. ?lkbahardan yaz ortalar?na kadar geçirdi?i su, saniyede ortalama 100-300 m3’tür. Nisan ve Haziranda bu miktar 400-600 m3, May?s’ta 700-1000 m3’ü bulur, hatta aras?ra bunu geçti?i de olur. Böyle zamanlar?nda Dicle’den de büyük bir ?rmak görünümündedir. En çekilmi? oldu?u yaz sonu ve güzün bile derinli?i yine 1 m.’den çoktur ve yata??ndaki su miktar? 60 -80 m3’ten a?a?? dü?mez. Bu ?rma??n birçok yerinde hidroelektrik santrali kurma incelemeleri yap?lm??t?r. K?y?dan k?y?ya ancak kay?kla geçilebilir. Botan Irma?? çok yerinde dar ve derin dik ini?li vadiler den geçer. Yolu boyunca alçak düzlükler azd?r ve sulama da yararl? olamam??t?r. Botan Irma??’ n?n Dicle’ye kar??t??? yer yak?n?nda Dicle Nehri keskin bir dirsekle güneye döner.

RE??NAN

Bu su Pervari’nin Çemikari Yaylas?’ndan ç?karak, ??rnak ?li’nde oldukça geni? vadileri sular ve Dergül Köyü önünden geçerek Kasrik Bo?az?’ndan sonra Dicle Irma?? ile birle?ir.

GARZAN ÇAYI

Sason Da?lar?’n?n güney yamaçlar?ndan inen kollardan olu?ur. Kozluk ?lçesi yak?nlar?ndan (Pisyar) geçer. Kurtalan ?lçesi’nde bir k?s?m araziyi sulad?ktan sonra Ka?üstü (Hendük) Köyü yak?nlar?nda Dicle Irma??’yla birle?ir. Çay üzerinde, Pisyar ve Aviski ad?n? ta??yan iki köprü bulunur. .

KEZER ÇAYI

Bitlis’in do?usunda Güzeldere denilen yerden ç?kar ve K?rkçe?me Sular?’n?n birle?mesinden olu?ur. Bu sular en son ?eyh Cuma Deresi’yle birle?ip, ?skambo Da?lar?’n? yararak Siirt’in bat?s?nda bir kavis çizer. Ma?aral? (Hümriyan) Mezras? önünde Ba?ur Çay? ile birle?tikten sonra, Botan Çay?’na kar???r. Çay?n olu?turdu?u vadilerde sebze yeti?tirilir.

BA?UR ÇAYI

Bitlis’in kuzeyinden ç?kan bu suyun il hudutlar? içindeki uzunlu?u 45 Km’dir. Siirt-Kurtalan asfalt? üzerindeki Ba?ur Köprüsü’nün 2 Km. güneyinde Kezer Çay? ile birle?ir.

JEOLOJ?K YAPI

Petrol arama amac?yla, Siirt topraklar?nda bugüne kadar çok say?da ara?t?rma yap?lm??t?r. Bu ara?t?rmalar?n sonuçlar?na göre, il alan? de?i?ik jeolojik ya?ta kütlelerden olu?maktad?r. Bu kütlelerin en eskisi Siirt-Bitlis aras?nda kuzeybat?-güneydo?u do?rultusunda uzanan ba?kala ??m kayalar? serisidir. III. Zaman kratase ve III. Zaman palojen ve neojen ya?l? olan bu seriler do?udan il alan?na sokulmaktad?r. Tebe?irli kalker ta?lar?, yontulmalar? ve i?lenmeleri kolay oldu?u için genellikle yap? ta?? olarak kullan?lmaktad?r. ?limiz de geni? alanlar kaplayan, da? ve tepelerde bolca rastlanan bu olu?umlara “Midyat Kal kerleri” denilmektedir. ?çlerinde orta eosen ya?l? fosillere de rastlanan “Midyat Kalker leri” Merkez ?lçe’nin güneyinde, Siirt-?dil aras?nda ve Midyat dolaylar?nda göze çarpar.

?l alan?nda sert kalkerlerin üzerine, kil, marn, silt ve kum ta?lar?ndan olu?an neojen ya?l? göl serileri y???lm??t?r. Bu hafif e?imli yumu?ak göl serileri geni? düzlükleri ve ovalar? olu?turmak tad?r. Genç olu?umlar aras?nda yer yer jipsli tabakalar yüzeye ç?kmaktad?r. Bu jipslere ?limizde “Cas Ta??” denir. Bu ta?lar eskiden yak?l?p ufaland?ktan sonra yap?lar da harç olarak kullan?lma kta idi. Siirt il alan?, ülkenin ba?l?ca k?r?k çizgilerinin d???nda kalmakta, sars?nt?lar?n zarars?z geçti?i tehlikesiz bölgeler kapsam?na girmektedir. ?ehrin çevresi ve özellikle Botan Vadisi sert ve sarp kayal?klardan meydana gelmektedir.

YERALTI ZENG?NL?KLER?

Siirt''in en önemli yeralt? zenginli?i petrol ürünüdür.Petrol Siirt''in Kurtalan ilçesinde ç?kar?lmakta d?r. Siirt''te Krom ve Bak?r yatakalar? da vard?r. Baykan ve Sirvan yörelerinde ince damarlar halinde bulunan bak?r yataklar?n?n uzunlu?u 70 m.geni?li?in de 80 Cm''dir. Rezerv çal??malar? henüz tamamlanabilmi? degildir. Baykan-da zaman zaman üretime açilan Krom yataklari vardir. Etüt ve arama çal??malar? devam etmektedir.

?KL?M

siirt''te karasal iklim hüküm sürmekte ve dört mevsim en belirgin özellikleriyle ya?anmakta, Yazlar? s?cak ve kurakt?r. En az ya??? Kurtalan''da En fazla ya??? Baykan''da görülür. GAP''?n devreye girmesiyle iklimde belirgin bir de?i?me gözlenmi?, ?lkbaharda daha fazla ya??? olmu? ve %40''?n alt?nda olan nem oran? yükselmi?tir.Gece ve gündüz aras? s?cakl?k fark? fazlad?r. Tespit edilen en yüksek ?s? 43.3 Co,en dü?ük ?s? ise -19.5 Co''dir

B?TK? ÖRTÜSÜ ve ORMANLAR

Siirt il alan? Do?u Anadolu yaprakl? orman ku?a?? ile G.do?u Anadolu bozk?r ku?a?? aras?ndad?r.Toros da?lar? ''n?n G.do?u toroslar ad?yla an?lan bölümleriyle, buradan kuzeye do?ru uzanan plato ve da?larda önemli ölçüde azalm?? me?e a?açlar? vard?r.

EKONOM?

Faal nüfûsun % 65’i tar?m ve hayvanc?l?kla u?ra??r.
Tar?m: Tarla tar?m? önemlidir. Ba?l?ca tar?m ürünleri, bu?day, arpa, pirinç, nohut, mercimek , tütün ve so?and?r.
Meyvecilik de oldukça ileridir. Türkiye’de yeti?en nar?n be?te biri Siirt’te yeti?ir. Yakla??k 8-10 bin tondur. Ayr?ca ceviz ,S??RT FISTI?I , üzüm, zerdali ve bâdem bol miktarda yeti?ir.
Hayvanc?l?k: Önemli bir geçim kayna??d?r. Siirt yaylalar? hayvanc?l??a çok elveri?lidir. S???r, koyun, k?l keçisi, tiftik keçisi beslenir. Ayr?ca ar?c?l?k da yayg?n olarak yap?l?r. Pervari bal? Türkiye çap?nda me?hurdur.
Mâdenleri: Siirt tuz bak?m?ndan da çok zengindir. Kaynak olarak ç?kan tuzlu suyun buharla?t?r?lmas? ile elde edilir. Çay, ?irvan, Melefan, Sadak, Serkol, Sulha, Ziriki ve Kozluk tuzlalar? ba?l?ca tuz çikarilan yerlerdir. Senede 5 bin tona yak?n tuz elde edilir. Bak?r ve krom yataklar? henüz i?letilememektedir. ?l s?n?rlar? içinde bulunan bâz? kuyulardan ç?kar?lan petrol, Batman’daki rafineride i?lenir.
Sanâyi: ?lde sanâyi geli?memi?tir. Ba?l?ca sanâyi tesisleri aras?nda Siirt Yem Fabrikas?, Un Fabrikas?, Meyan Bal? Fabrikas?, tu?la ve kiremit fabrikalar? ve teneke fabrikas? yer al?r. Ayr?ca çok say?da dokuma tezgâhlar?nda, tiftik ipli?iyle Siirt battaniyeleri dokunur. E?lence köyünde, petrol sondaj? esnâs?nda ç?kan 80°C’lik s?cak su “jeotermal” imkân? henüz de?erlendirilememi?tir. Serac?l?kta bu imkân kullan?labildi?inde verim çok artacakt?r.
Ula??m: Siirt’e kara ve demiryolu ile ula??l?r. Demiryolu hatt? Diyarbak?r’dan sonra, Siirt’in Kurtalan ilçesine u?rar. ?l dâhilinde demiryolu uzunlu?u 83 km’dir. Diyarbak?r-Siirt-Bitlis karayolu Siirt’ten geçer. Elaz??-Bingöl-Mu? yolu Bitlis’te 6 numaral? devlet yolu ile birle?ir.
Siirt il s?n?rlar? içinde devlet yollar?n?n uzunlu?u 352 km, il yollar?n?n uzunlu?u 559 km’dir.

NÜFUS

Siirt ili''nin 1985 y?l? il nüfusu 524.741 ki?i iken 1990 y?l?nda Batman ve ??rnak ilçelerinin il olmas?yla ilçe say?s?nda bir azalma olmu? ve ilçe say?s? merkez ilçe dahil olmak üzere 11'' den 7''ye dü?mü?, nüfus ise 263.258 ki?iye inmi?tir. 1998''de Siirt''te Km²''ye 42 ki?i dü?erken, ülke ortalamas? Km²''ye 78 ki?idir. Siirt, do?urganl?k oran? yüksek olan bir ildir. Bu nedenle il nüfusunun geli?imi ülke genelinin üzerinde olmu?tur. Son yap?lan nüfus say?m? na göre nüfusun %60''? ?ehirlerde, %40''? k?rsal alanda ya?amaktad?r.

2000 y?l? Genel Nüfus Say?m? sonuçlar?na göre ?limizin nüfusu 263.676 ki?idir. Bu nüfusun 153.522'si ?ehirlerde, 110.154’ü ise köylerde ya?amaktad?r. Km2'ye dü?en nüfus yo?unlu?u 43 olup, y?ll?k nüfus art?? h?z? binde 7,98 (Türkiye’de; binde 18,2 Cool

, ortalama hane halki büyüklügü 7,48, (Türkiye’de 4,50), dogurganlik hizi 6,05 (Türkiye’de 2,53)), bebek ölüm h?z? binde 63 (Türkiye’de binde 43), 0-19 ya? arasindaki nüfus orani % 60,70 (Türkiye’de % 45,97)düzeyinde bulunmaktadir.

Nüfus bakim?ndan Siirt ili; 81 il içerisinde 64. sirada, il merkezi (98.281 kisi) itibariyle 47. sirada gelmektedir.