Siirt Tarihçesi

Dine-Botan · Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL

GENEL

KONUM

Güneydoiu Anadolu Bölgesinde 41° 57'' doiu boylami ve 37° -55'' kuzey enlemi üzerinde yer alan

Siirt doiudan iirnak ve Van, kuzeyden Batman ve Bitlis, batidan Batman, güneyden Mardin ve iirnak illeri ile çevrilidir. il topraklarinin büyük bölümü

dailarla kaplidir. Kuzeyde Mui Güneyi Dailari, doiuda Siirt Doiusu Dailari il’in doial sinirlarini oluituran sira dailardir. 1990 yilinda deiiien

sinirlardan sonra Siirt ili ’nin yüzölçümü 6.186 Km²’ye inmii Km² ’ ye ise 42 kiii düimüitür. 1997 yili nüfus sayimina göre 263.258 kiiilik

nüfusuyla Türkiye toplam nüfusunun %4’ünü barindirmaktadir.

SiiRT ADININ KAYNAiI

Siirt adinin Sami Dilin'den geldiii öne sürülmektedir. Bazi kaynaklarda bu adin,Keert (Kaa'rat) sözcüiünden

kaynaklandiii yazilidir.Siirt sözcüiü, isim kaynaklarinda; Esart, Sairt, Siirt, Siird gibi çeiitli biçimlerde kullanilmiitir. Süryani'ler kente Se'erd

(yöresel söylenii biçimiyle Sert) demiilerdir. XIX. Yy'da Sert, Seerd, Sört, Sairt, olarak kullanilmii, günümüzde de Siirt biçimi ile benimsenmii. Diier bir

kaynakta Siirt isminin, "Seert" anlamindaki "üç yer"manasina geldiii söylenir.

Siirt adinin nerden geldiii konusun da deiiiik görüiler vardir. Bazi

kitaplarda iöyle geçmektedir.Doiu Anadolu tarihi adli kitap Siirt, Sert, Kamus adli kitapta Tiirakent olarak geçmektedir.

iimdiki Siirt, eski

Siirt'in üstündeki sirtlarda kurulmui olduiu için yukarida sözü edilen "Sirt" kelimesi mevki ve kelime ilgisi bakimindan daha uygun olarak

görülmektedir

Siirt, Mezopotamya ve Anadolu uygarliklarinin kesiitiii bir alanda kurulmuitur. Bu yüzden kuzeyinde ve güneyinde ortaya çikan

uygarliklar, yörenin kültürel geliimesinde etkili olmuitur. Bölgenin dailik oluiu ve ulaiim imkanlarinin yetersizliii, geliimii kentler in kültür

merkezlerinin ortaya çikmasini engellemiitir.

Güneydoiu Anadolu tarih öncesi araitirmalari karma projesi kapsaminda,Siirt ilin'de yapilan yüzey

araitirmalarinda Neolitik, Kalkolitik, Tunç ve Helenistik, Roma, Bizans-islam ve Ya kinçai'i kapsayan dönemlere ait buluntular ortaya çikarilmiitir.

Günümüzdeki Kültürel yapi Türk- islam kültürü'nün etkisiyle biçimlenmiitir

SiiRT'iN

TARiHi

M.Ö.3000 islam Uygarliklari Dönemi

i.Ö.3000 ve 2000'lerde güneydoiu

toroslar iki kültür alanini birbirinden ayirmaktaydi.Güneyde Mezopotamya'da geliimii bir tarim kültürü, kuzeyde ise doiu anadolunun yüksek yaylasin da ilkel

tarimciliia ve hayvanciliia dayali daha yavai geliien bir kültür vardi. iki kültürün kesiitiii yerde bulunan Siirt'e yayla kültürü özellikleri

görülmekteydi.

islam Uygarliklari Dönemi

639'da Elcezire'nin fethi için görevlendirilen ilyas Bin

GANEM Diyarbakir yöresini islam mücahidlerine açtiii zaman Siirt'e ayni akibete uiramiitir. Diyarbakir'in zaptinda mühim hizmetleri bulunan Halit Bin VELiD

Hasankeyf savaii'nda muzaffer olduktan sonra sira Siirt'e yürümüi iehrin o zamanki hakimi Hersolu iteatini arz ederek, iehri teslim etmiitir. Bundan sonra

siirt hakimliii'ne sahabeden olan Hiiiam oilu hakem tayin olunmuitur

Anadolu Selçuklulari ve Osmanli

Dönemi

Malazgirt savaii'ndan sonra Türkler Anadolu'ya yerleimeye bailamii ve Büyük Selçuklu Devleti' nin isteii diiinda küçük Türk

devletçikleri kurulmuitur. Siirt yöresi Hasankeyf Artuklu larin yönetimindeydi. Artuklular'a baili göçebe Türkmenler yöreye yerleimii, Artuklu beyleri ve

askerleri kentler'de Türkleimenin çekirdeiini oluiturmuilardir. Beylerinin Alp, inanç, Yaibu gibi Türk adlarini kullanmalari ; Artuklular'da Türkmen

geleneii'nin güçlülüiünü göstermektedir. Baili oymaklara "Ok gönderme" biçimindeki Orta Asya Geleneii'de Artuklar'da

sürmekteydi.

19.Yüzyilda Siirt

XIX.Yy.içerisinde Siirt'te meydana gelen tek siyasal olay 1894 tarihinde

Sason'da mey dana gelen ermeni ayaklanmasidir.Rusya ve iran'daki ermeni komitelerinin'de kiikirt masi ile büyük bir isyan olayi ile kariilaiildi. Bu durum

kariisinda Osmanli Devleti sert tedbirler almak zorunda kaldi. Sason ayaklanmasi ingiltere'yi harekete geçirdi çünkü ermeni meselesi Rusya ve ingiltere'yi

menfaat çatiimasinda birleitiriyordu. ingiltere ermeni'lerin baiimsizliiini isterken; Rusya ermenilerin Rusya ya katilmasindan yanaydi. Merkezi Tiflis'te

olan ermeni hinçak komitesi ile tainak sutyun komiteleri ' nin amaci Osmanli imparatorluiu'ndaki ermenilerin Rusya ve iran'daki bütün ermenilerle bir

leitirip baiimsiz bir ermenistan devleti'nin kurulmasini sailamakti.

Ermenilerin vergi vermemek ve Hükümet memurlarina pasif direniite bulunmak

üzere daha önceden anla imalari da olaylarin geniilemesinde etkili olmuitur.Ermenilerin bailattiii bu ayaklanma yi II.Abdülhamit'in görevlendirdiii VI .Ordu

bastirmiitir..

Cumhuriyet Döneminde Siirt

Cumhuriyet dönemi'nde Siirt, komiu illerle dahi

iliikisi sinirli ticaret yollarindan uzak bir yerdi. Cumhuriyetin ilk yillarinda gerçekleitirilen dönüiümler yöreyi pek az etkilemii geleneksel, toplumsal,

kültürel yapi uzun süre korunmuitur. iite Cumhuriyetin ilan edilmesinden sonra Siirt'te görülen önemli olaylar.

1927'de iirnak Bucaiinin ilçe

olmasi.
1933'te Siirt Hastanesinin hizmete geçmesi
1937'de Siirt Matbaasinin iiletmeye açilmasi,
1 Haziran 1938'de Baykan ve Kozluk

bucaklari'nin ilçe olmasi,
1940'ta Raman daiinda petrolün bulunmasi,
1944'te Demiryolu hattinin Kurtalan'a ulaimasi,
1951'de Siirt itfaiye

teikilatinin hizmete girmesi,
1951'de Kurtalan ilçesinin Garzan bucaii'nda Petrol bulunmasi
1954'te Siirt Lisesinin açilmasi,
1955'te Batman

rafinerisi'nin açilmasi,
1957'de Botan Hidroelektrik santralinin açilmasi,
1 Eylül 1957'de Batman bucaiinin ilçe olmasi,
1967'de Siirt halk

eiitim merkezinin açilmasi,
20 Temmuz 1982'de Siirt eiitim enistütüsünün Siirt eiitim yüksekokulu adiyla Dicle Üniversitesi eiitim fakültesi'ne

bailanmasi,
16 Mayis 1990 Batman ve iirnak'in Siirt'ten alinarak il olmalari.