Bir dili ö?renmek için her?eyden önce o dilin alfabesini do?ru yazmak ve okumak gerekir.
Özellikle Kürtçede bazy seslerin birbirine yakynly?y, biribirine yakyn seslerle birçok sözcü?ün bulunmasy, do?ru okumayy zorunlu kylmaktadyr. Burada sunulan
açyklamayy kavrayan ki?i eksiksiz bir ?ekilde Kürtçe okuyabilir. Ayryca bu sayfada verilen Kürtçe dersleri kendi kendine dil ö?renme metoduna göre
hazyrlanmy?tyr. Anla?ylmayan noktalary açyklamaya, gelen sorulary cevaplamaya her zaman hazyryz. Bu hizmetle Kürtçe ögrenin, ba?kalarynyn da ö?renmesi için
onlary te?vik edin.
A a : Kürtçe de “a“ uzun okunur
Örnek: Av (su), agir (ate?),
Örnek: Çar(dört), çend (çend), çil(kyrk), çol (kyr/ çöl)
D d: Bu harf de tamamen Türkçedeki “d” gibidir.
Örnek: Dev (a?yz), der
(dy?ary), dar(a?aç), dîl (esir), dil (kalb/yürek)
E e: Türkçede kulanylan “e“ harfi gibi a?yz hafîf açylarak çykarylyr.
Örnek: Ez
(ben), erê (evet), dest (el), te (sen =çekilmi? hali)
Ê ê : Türkçedeki “be?, yedi, dedi” Kelimelerindeki “e” sesi gibi
çykarylyr.
Kysaca bu sesin çykaryly?y esnasynda a?yz sa?a ve sola kasylarak yayvan hale getirilir. Sesin çyky?y esnasynda alt dudak a?a?y çekilerek hava
dy?ary byrakylyr.
Örnek: Êzing (odun), êvar (ak?am), tê (gelir, geliyor)
F f : Aynen Türkçedeki “f“ harfi gibi okunur.
Örnek:
fîstan, find (mum), fîdan, firotin (satmak)
G g: Kürtçe alfabesinin bu harfi de Türkçedeki “g” gibi okunur.
Örnek: ga (öküz), gul
(gül), go?t (et), gotin (söz /söylemek)
H h: Bu harfimiz herzaman okunur, hiç bir zaman yutulmaz, Türkçedeki “h” gibidir.
Örnek:
hebûn (var olmak/ malik olmak), hatin (gelmek), hêlîn (ku? yuvasi), heyv (ay)
Halk arasynda arapçanyn etkisiyle az da olsa okunan bir ba?ka varyanty var,
bu sadece arap kokenli kelimelerde görülür
Örnek: Hasan, Heci, Husên vb.
I y : Türkçenin “y” syndan daha kysa dir.
“i”
sesinin hafif çyky?ydir.
Anla?ylmasy için bir kar?yla?tyrma yapalym.
I?yk (uzun bir sestir) Kirin (kysa bir sestir) Örnek : Kirin (yapmak), birin
(götürmek), mirin (ölmek)
Î î : Türkçenin “i“ sindan daha uzun okunur.
Anla?ylmasy için bir kar?yla?trma yapalym.
bir (Türkçede 1
sayysyndaki “i” kysa dir.)
bîr (Kürtçedeki “î” uzun okunur. Türkçenin iki “ii” sine tekabul eder.) ?
Örnek: Îsot
(acy biber), îsal (bu sene), bîr (muhakeme gücü / ?uur / kuyu), ?îr (süt)
En son Dine-Botan tarafından Pts Eyl 10, 2007 6:51 pm tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
“j“ gibi okunur:
Örnek: Jin (kadyn), jar (zayyf /güçsüz), jor (yukary), jêr (a?a?y)
K k : Kürtçenin bu harfî de vurgulu vurgusuz
olmak üzere iki varyantlydyr. En fazla vurgulu biçimi kullanylyr. Vurgulu biçimi dilin ortasy üst dama?yn ortasyna (yumu?ak damak) yapy?tyrylarak çykarylyr.
Kysacasy “g“ ile “k“ arasy bir sestir.
Örnek: Kevir (khevyr = ta?), kevok (khevok = güvercin), kerî (kherî = parça /sürü), kovik
(khovik = honi), kavir (khavyr = toklu) Vurgusuz varyanty çok az kulanylyr. Türkçedeki “k“ gibi okunur. Örnek: Ketin (dü?mek), kes (?ahys), kîsik
(küçük cüzdan / torbacyk), kûsî (kaplumba?a)
Dikatinize: “k“ ile ba?layan çok az kelime hem vurgulu, hem de vurgusuz okunur. Vurguya göre
anlamlaryda de?i?ir. Kürtçede bütün sözcükler cins takysy aldyklaryndan. Bu tür sözcükler zorluk çykarmazlar.
Örnek Vurgusuz 1- Kar (i? ; bu kelime
erildir.) Karê min pir giran e. (i?im çok a?yr) vurgulu
kar (o?lak; bu kelime di?il dir. Diger bir formu da var =karik) Kara bizinê belek e. (keçinin
o?la?y alacalydyr.)
2 : Vurgusuz ker (e?ek ; kelime oldu?u icin cins takysy alyr) Kera me xwe? dibeze. (Bizim e?ek iyi ko?ar.)
Vurgulu
Ker (sagir
; edat oldu?undan dolayy herhangi bir taky almaz) Mêrikê ker diçe mal. (Sagir adam eve gidiyor)
Not: Birçok yazar yanly? anla?mayy önlemek için,
vurguluyu iki “rr“ ile yanê “kerr“ biçimin de yazyyorlar.
L l : Aynen Türkçedeki “L” gibi dir Örnek: Lêv
(dudak), law(o?lan çocuk), lepik (eldiven), lal (lal, dili a?yr)
M m : Typa typ Türkçe “m” si gibi okunur.
Örnek: Mêr (erkek, yi?it),
mîh (koyun), mîr (derebey, emir)
N n : Typa typ Türkçe “n” si gibi okunur.
Örnek: Nav (ad, isim), nan (ekmek), nîr (boyunduruk), nok
(nohut), hinar (nar)
O o : Typa typ türkçe “o” su gibi okunur.
Örnek: ol (din), ode (oda), por (saç), sol( ayakkaby), sor
(kyrmyzy)
P p: Iki varyantly olup yüzde doksanbe? vurgulu okunur. Bu vurgulu ?ekli ?öyle çykarylyr: Üst dudak çok güçlü bir ?ekilde alt duda?a
yapy?tyrylarak vurgulu okunur. “P” ile “b” arasy bir ses çykarylyr:
1 : Vurgulu P (bp /ph):
Örnek: par (phar = geçensene),
pêrar (Phêrar = eveli sene / iki sene önce),
pi?t (phy?t = syrt), pî?e (phî?e = meslek)
2 : Vurgusuz, Türkçe “p” si gibi.
Örnek: pîl
(pil), parçe (parça), plan, pol (synyf /dershane)
Q q : Arapça “?” gibi okunur. Ya da dilin arka kysmy dama?yn arka kysmyna
yapy?tyrylarak birden açylyr ve “kanun” kelimesindeki “k” gibi sert biçim söylenir.
Örnek : Qer (siyahyn bir tonu), qam (boy),
qalind (kalyn)
R r : Agyrlykly olarak Türkçedeki “r” gibi okunur. Yalnyz ?apkaly “î” önünde iki “rr“ gibi vurgulu
okunur.
Örnek Roj (güne? / gün), rez (üzüm ba?y), rev (kaçy?), rîs (yün iplik)
Vurgulu okunu?u:
kirîn (kyrrin = satyn almak) kirîn (byrrin =
kesmek) mirîn (myrrin = homurdama)
S s : Aynen Türkçedeki “s” gibi okunur.
Örnek: Sîr (sarmysak), simêl (byyyk), sal (yyl), sar
vurgulu vurgusuz olmak üzere çift varyanty vardyr. Yüzde doksan vurgulu varyanty kulanylyr. Dilin ön kysmy, dama?yn ön kysmyna yapy?tyrylyr, birden açylyr.
Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL
Tarih: Pts Eyl 10, 2007 12:15 am Mesaj konusu: Dersên Kurdî - Kürtçe
dersleri - 5(WANEYA DUWEMÎN)
Dersên Kurdî - Kürtçe dersleri - 5(WANEYA
DUWEMÎN)
Gundê me,
Ez ji gundekî Kurdistan im. Gundê me gundekî biçûk e. Navê wî Sêgir e. Di gundê
me de 25 mal hene. Li gund dibistanek jî heye, lê ne dibistana Kurdan e, ya Tûrekan e. Li Kurdistanê dibistanên Kurdî tine, Kurdî qedexe ye.
Di gund
de xaniyekî min jî heye. Di mala min de sê ode hene. Yek oda razanê, ya dudyan oda rûni?tinê, ya sisyan jî kelingeh (mutfax) e.
Di oda rûni?tinê de
teregên pirtûkan hene. Hemû tereg tijî pirtûk in. Pirtukên min wekî dilê min in. Li ba min pirtûk, rojname û kovarên Kurdî jî hene. Ma pirtûkên we jî hene?
Eger tine, Pirtukan bikirin û bixwînin. Xwendin ti?tekî herî ba? e.
Wateya peyvên Kurdî (Kürtçe sözcüklerin anlami)
ji : ....den/....dan
gundekî :bir köy/gund (köy)+yek (bir)+î (eril çekim takysy)= gundekî
me : bizi /bize/ bizim / biz (bükümlü hal)
gundê me : bizim köy
wî : ona
/ onu / o (bükümlü hal)
di ...... de : ..de /..da (içinde)
di gundê me de: Köyümüzde /köyümüzün içinde
mal : ev / daire
bist û pênc : 25
hene : vardyrlar
dibistan : okul
dibistanek : bir okul
kurdan : kürtler
tirk : türk
tirkan : türkler
Kurdî : kürtçe
qedexe: :
yasak
xanî : bina /ev
xaniyekî : bir bina / bir ev
xaniyekî min : bir evim
xaniyekî min jî : bir evim de
heye : var /vardyr
sê : 3
yek : 1
du : 2
oda razanê : yatak odasy
oda rûni?tinê : oturma odasy
sisyan : üçüncü /3.
ya : cinsiyet belirleyen ön taky/ bu taky
di?iler için dir.
ya sisyan : üçüncüsü
kelîngeh (mutfax) : mutfak
tereg : raf
pirtûk : kitap
teregên pirtûkan : kitap raflary
hemû :
hepsî / bütün
tijî : dolu
hemû tereg tijî pirtûk in : bütün raflar kitap(lar)la dolu(dur)
wekî : gibi
dil : yürek/ kalp
ba : yan, yanynda
/ruzgar
li ba min : yanymda
rojname : gazete
kovar : dergî
ma : soru ön takysy
Ma pirtûkê we jî hene? :Sizin de kitaplarynyz var my?
eger : ?ayet/ e?er
tine /tine : yok/ yoksa/ yoktur
bikirin : satyn alyn! (emir)
bixwînin : okuyun! (emir)
xwendin : okumak
ti?t : ?ey
ti?tekî : bir ?ey
herî : en /daha
ba? : iyi
herî ba? : en iyi
2- Dîyalog.
- Roj ba?! - Roj ba? bira
- Tu ba? î? - Sipas,
lê tu?
- Ez jî ba? im. - Navê te çi ye?
- Navê min Sîdar e. - Lê navê te?
- Cindî ye. - Tu ji ku yî?
- Ez ji gundekî Kurdistan im. -Navê
gundê we çi ye?
- Navê gundî me Sêgir e. - Di gundê we de çend mal hene?
- Di gundê me de 25 (bistûpênc) mal hene.
- Mala te heye? - Belê, çavîkî
min heye. - Mala wê keçikê li ku ye?
- Çi ji te re? - Hîç! Lê mala wî lawikî?
- Mala wî li bajêr e.
- Pê?eng û Evîn li ku ne? - Ew li der in.
- Ma birçî ne bûne? - Na, wan hîn gava din nan xwarin.
- Wan çi xwarin - Go?tê bira?tî xwarin.
- Ma me çi kirî? - Hinek go?t jî bidin me.
-
Go?t nema. - Êh! Em ê jî nanê tisî bixwin.
Wateya peyvên Kurdî (Kürtçe sözcüklerin anlami)
Sipas : te?ekür
Çi : ne
Te : sen /sana /
seni / senin (ikinci tekil ?ahisin bükümlü hali)
Navê te çi ye? : Adyn nedir?
Ku : nere (yer bildirme sorusu ve edaty)
Li ku : nerede / hani
Ji ku : nereden
We : siz/ sizin / size/ sizi
Belê : evet/ tabi
Çavî : göz (oda, cep, çekmece)
Çavîkî : bir göz
Çi ji te re : Sana ne?
Der : dy? / dy?ary
Li der : dy?arda
Birçî : aç
Birçi bûn : acykmak
Ne : degil (olunsuzluk takysy)
Ez ne birçi me! : Ben aç de?ilim!
Hûn birçî ne bûne? : Siz acykmadynyz my?
Gav : adym
Gava : esnasynda / momentinde / e?er
Din : di?eri
Xwarin : yemek (fiili)
Go?t :
et
Bira?ti : kyzartylmy? / közlenmi?
Go?tê bira?tî : kyzartylmy? et
Kirin : yapmak, etmek
Kirî : yapmy? / etmi?
Çi kirî? : Ne yapty /
yapmy??
Min çi kiriye? : Ben ne yapmy?ym?
Bidin : verin
Nan bidin me! : Bize ekmek verin?
Ma : kaldy (kalmak fiilinin dili geçmi? zaman kökü)
Nema : kalmady.
Ma ? : .. mi? soru ön takysy
Ma ew kurd e? : O kürt mü?
Ma tu gundî yî : sen köylü müsün?
.ê : .ecek / acak (gelecek
zaman yardimci fiilî „dên“ nin ?imdiki zaman kökü kökü)
ez ê bêm : ben gelece?im.
Tisî : yavan / kuru
Nanê tisî : yavan ekmek / kuru
ekmek
Bixwin! : yiyin! ( yemek fiili „xwarin“ in emir kipi)
En son Dine-Botan tarafından Pts Eyl 10, 2007 6:44 pm tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL
Tarih: Pts Eyl 10, 2007 12:26 am Mesaj konusu:
Dersên Kurdî - Kürtçe dersler -7(WANE 3
)
ZOZANÊ ME;
Em biharan diçin zozanan. Keç û bûkên gundê me xwe dixemilînîn, li hespan
siwardibin û berê xwe didin waran. Kar dikeve ser milên herkesî; ?ivan berê birên pez didin zozanan, berxivan jî berxan hêdî hêdî ber bi waran diki?înin.
Gundî ti?tên xwe li ker û hespan bardikin, dibin waran, baran datînin, konan vedigirin, hinek jî çeper û holikan çêdikin.
Roj dibe roja zarokan, ev
roj ji bo wan wekî cejn e. Ew gulên pê?erojê dikevin nava mêrgên zozanan, deste deste gul, sosin û beybûnan dibistînin. Dengê zarokan, kalîna berxan û orîna
golikan li hev diqelibin, dibe ?adî û dikeve nava waran.
Ber bi nîvro gavan dewaran dajo nava waran. Zarok diçin çêlekan tînin û li ber konan girê
didin. Jin, berê golikan berdidin bin mangan û dûv re dido?in. Gava gavan diçe mala xwe, ?ivan jî pez tîne bêriyê. Bêrîvan eya?îran dikin tûran, didin pi?ta
xwe, elban davêjin milên xwe, diçin bêriyê û pez dido?in, gava elban tijî dikin, tînin berdin eya?îran. Li pey dotinê berxivan berxan berdide nav pez. Berx
makên xwe dibînin, dikevin bin û dimijin. Ev jiyan îro ji bo min wekî xewn e.
Wateya peyvên Kurdî (Kürtçe sözcüklerin anlami)
bihar : ilkbahar
baharan : ilkbaharlar /ilkbaharda
çûn : gitmek
Em diçin. : Biz gidiyoruz.
zozan : Yayla
keç : kyz
bûk : gelin
xwe : kendi /
kendini
xemilandin :süslemek /bezemek
xwe xemilandin : kendini süslemek
Keç xwe dixemilinin : Kyzlar kendilerini süslüyorlar.
hesp : at
siwar bûn : binmek
Li hespan siwardibin. : Atlara biniyorlar.
Li ereban siwardibin. : Arabalara biniyorlar.
berê xwe : yönünü
war : yayla
dayin : vermek
didin : veriyorlar
Berê xwe didin waran. : Yönlerini yaylalara veriyorlar.
kar : i?
ketin : dü?mek
dikeve : dü?er
ser : üst
mil : omuz
kes : ki?i
herkesî : her kese
?ivan : çoban
bir : sürü
pez : koyun /küçük ba? hayvan
birê pez : koyun
sürüsü
berxivan : kuzu çobany
berx : kuzu
hêdî hêdî : yava? yava?
ber bi : istikamete / do?ru (bir yöne do?ru)
diki?ine : çekiyor
ki?andin : çekmek
ti?t : e?ya / ?ey
ti?tên xwe : e?yalaryny / ?eylerini
ker : e?ek
bar : yük
barkirin : yüklemek
birin : götürmek
dibin : götürüyorlar
danîn : indirmek
datînin : indiriyorlar
kon : kyldan dokuma çadyr
vegirtin : germek/ çadyr kurmak.
çeper : çeper
holik : kulube /yayla evi / evcik
çêkirin : yapmak
çêdikin : yapyyorlar
roj : gün
roja : günü
zarok : çocuk
ev : bu
ji bo :
için
ji bo wan : onlar için
wekî : gibi
cejn : bayram
ew : o / onlar
pê?eroj : gelecek
nav : iç / içine
mêrg : çayyr
deste :
deste /buket
sosin : susen (bir çe?it çicek)
beybûn : papatya
bistandin : dermek / sapyyla koparmak
dibistinin : deriyorlar
deng : ses
kalin : meleme / melemek
orin : bö?ürme bö?ürmek
golik : dana
nivro : ö?len / gün ortasy
gavan : sy?yrtmaç / büyükba? hayvan çobany
dewar : sy?yr
ajotin : sürmek
dajo : sürüyor
çêlek : inek
anîn : getirmek
tînin : getiriyorlar
li ber : önünde
girêdan :
ba?lamak
girêdidin : ba?lyyorlar
berê : önce
berdan : byrakmak
berdidin : byrakyyorlar
bin : alt
mange : inek
dûv re /dû re :
sonra
dotin : sa?mak
dido?in : sa?yyorlar
mal : ev
Gavan diçe mala xwe : sy?yr çobany evine gidiyor.
bêrî : koyun sa?ma yere
?ivan jî
pez tîne bêriyê : Çoban da koyunlary sa?ma yerine getiriyor.
bêrîvan : koyun sa?an kadyn
eya?ir : süt tulumu
tûr : kulplu yünden çanta /torba
dike : yapar
dike tûran : torbaya koyar
pi?t : syrt
Dide pi?ta xwe. :Syrtyna alyyor /syrtyna veriyor.
elb : a?açtan kova
avêtin :
atmak
davêje : atyyor
milê xwe : koluna
Davêje milê xwe. : koluna atyyor.
diçin : gidiyorlar
tijî : dolu
tijî kirin : doldurmak
tijî dikin : dolduruyorlar
li pey : ardyndan
mak : anne
dîtin : görmek / bulmak
dibînin : görüyorlar
mîtin : emmek
dimijin :
emiyorlar
jiyan : ya?am / hayat
xewn : ruya
di bin darê de : a?acyn altynda
rûni?tin : oturmak
rûdine : oturuyor
firavin : ö?le
yeme?i
xwarin : yemek (fiili) dixwe : yiyiyor
En son Dine-Botan tarafından Pts Eyl 10, 2007 6:40 pm tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL
Tarih: Pts Eyl 10, 2007 6:57 pm Mesaj konusu:
Dersên Kürdî-Kürtçe dersler-10(Wana 6)
Ez ji telefona destan
pir hez nakim. Betlaneyekê du hefteyî hebû, ez jî hatim gund. Mirata telefonê di bêrika min de bi min re hatibû gund. Min sê roj ew girt, lê min ew cardin
vekir. Bi vekirinê re hevalê min î Sincar telefon kir.
Em bi telefonê wiha peyivîn.
“Roj ba?! Tu li ku yî, lo?”
“Ez
li gund im?”
“Tu li wir çi dikî?
“Ohoo çi nakim! Em sibe zû radibin, pismamê min min dibe li çiyan digerîne. Li pey em
kivkarikan dicivînin. Li ser agir kewa dikin û dixwin. Li pey jî ez diçim, hespê dibezînim. Nîvro jî em bi tevê jinan diçin nav pez, Jin pez dido?in, em
dikevin nava mêrgên çolê û Her wiha! Lê tu çi dikî?”
“Ez jî xwe dixemilînim, diçim çar?iyê, awiran dire?inim ser bedewan, li pey dikevim
çayxanê, wê bin û pixa genî diki?inim nava pi?ik û kezevê.. Êvaran jî li ber televizyonê tiliya xwe dimijim!”
“Ma karê te çi ye? De têra
xwe tiliyê bimije.“
“Zû were, min bîriya te kiriye!“
“Ezê demeke kin de li wir bim.“
Wateya peyvên
Kurdî (Kürtçe sözcüklerin anlamy)
dest :el
hez kirin : sevmek
hez nakim : sevmiyorum
betlane :tatil
hefteyi :haftalyk
hebû :vardy
hatim :geldim
mirat :miras
mirata :miras/ alahyn belasy
bêrîk : cep
di bêrîka min de : cebimde
bi min re : benim ile
girtin :
kapatmak /kapmak
girt : kapadym
vekirin : açmak
vekir : açtym
cardin :tekrar
bi vekirinê re :açmamla beraber
peyivîn : konu?mak
ku :nere
li ku : nerede
tu li ku yî :sen neredesin?
li wir : orada
oo çi nakim : ne yapmyyorum ki?
zû : erken /çabuk
pismam :
Ez ........ hez nakim (telefonê) Ez ji telefonê hez nakim.
1 – Ew ....... hez nake (derewan = yalan) 2 – Em ..........hez nakin
(zulumkaran)
3 – Tu ...... hez nakî (min). 4 – Hûn ......... hez nakin (me) Pêhînî 2 Mînak:
Min bîriya …… kiriye(te).
Min bîriya te kiriye.
1 – Wî bîriya....... kiriye (min) 2 – Wê bîriya ........ kiriye(diya xwe).
3 – Min bîriya
.....kiriye(bavê xwe). 4 – Wan bîriya ........ kiriye (me).
5 – Me birîya ........ kiriye (welatê xwe).
Pêhînî 3 Mînak:
Ez …Li wir im (sibe) Ez sibe li wir im.
1 – Em .........li wir in(êvarê). 2 - Ew ......... li vir in (roja cejnê=bayram günü).
3
– Ew ….. li vir e (pênc?emîyê). 4 – Tu …… li vir î (kengê=nezaman)?
5 – Ez … li wir im(sê?emiyê=Saly).
Otobûs Ez li otobûsê siwar bûm, diçim mal. Di otobûsê de ti?tên balkê? hene. Yek bi tiliyên xwe dijimêre, yek destê xwe dadilêse. Yek jî porteqalan
diqe?êre., Dergû?ek bi destên xwe yên biçûk çavên xwe ji mê?an diparêze. Li der dinêrim, hin derketine seyranê go?t dibrêjînin. Lê ev ti?tên balkê? jî hedana
min nayne. Ez stûnên devên rê dijmêrim. Ji bêhedaniya di xew re çûm. Gava ez li qerajê ji otobûsê peya bûm, hevalê min bi hemû hêza xwe ve destê min
diguvê?e, ez jî milê wî diguvê?im. Li pey jî em di nava bajêr de digerin. Li her derê ti?tekî cûda. Cîhan wiha ye.
Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL
Tarih: Pts Eyl 10, 2007 7:01 pm Mesaj konusu:
Dersên Kurdî - Kürtçe dersler -12 (Wane 7 )
Her ti?t ters diçe!
Sîdar kûr kûr
diponijî, ez nêzîkê wî bûm û min jê pirsî, ka çi bûye. Wî jî derdê xwe wiha got: “Sala 2005 an li min nehat, herti?tê min ters diçe.
Xwarinê
çêdikim, binê bero?ê di?ewite. Ti?tekê binivîsim, ximav li ser kaxizê belav dibe û bi tevhevî dilewitîne. Pencerê digirim cama wê di?kê. Min çendekî destê
xwe neda ti?tekî, bê tevger mam, di mal de diketim hundirê dolabê, gava derdiketim der, di nedî de kevir dihat û li serê min diket. Ez pir li ber xwe ketim.
Bi qasê hefteyekê ba? bû. Min cardin her ti?t ji bîr kir, bêhna min vebû.
Rojekê hevalan got, “em biçin ka?okan bajon!” Ez bi ka?okan bi
we? hatim, li darê ketim, wek paçekî bi darê ve zeliqîm. Ez bi birîndarî û stûxwar ji wir vegeriyam. Gava xwe? bûm, min sêçerx ajot, lastîkê wê teqiya. Li
tirimbêla bavê xwe siwar bûm, tirimbêl xirab bû. Ji bo ku ti?tek nebe, min xwe li nexwe?iyê danî û ez ketim nav nivînan.
Li pey çend rojan dîsa ji
mal derketim, çûm, min gog lîst, hevalê min ling avêt ber min, ez li erdê dirêj bûm, bi vê re nav dev û diranên min tije xwîn bû. Roja din ez çûm, li hespê
siwar bûm, bi carê ve hespê xwe hilavêt û ez ji ser hespê ketim. Ev çend hefte ne, ti deng tine. Gelo ez ji vê belayê rizgar bûm yan na?”
Wateya peyvên Kurdî (Kürtçe sözcüklerin anlamy)
ponijîn :dü?ünmek
nêzîk : yakyn
ka : hani / hele
lêhatin : uymak
lê nehat :
uymady
2005 du hezar û pênc)
xwarin çêkirin : yemek yapmak
bero? : tencere
?ewitîn :yanmak
nivisandin :yazmak
ximav : mürekep /boya
belav bûn : da?ylmak
tevhevî : tüm, bütün
lewitandin : batyrmak
?ikandin : kyrylmak
çendeki : bir müdet /bir ara
tevger : hareket
hundir : iç /dahiliye
di nedî de : aniden
kevir : ta?
li ber xwe ketin : üzülmek / kendî kendine kahyrlanmak
ji bîr kirin : unutmak
bêhn vebûn : nefes almak
ka?ok : kayak
ajotin : sürmek
paç : bêz / bêz parçasy
zeliqîn : yapy?mak
Bi darê ve zeliqîm: a?aca yapy?tym.
birîndar : yaraly
bi birîndarî : yaraly olarak
stûxwar : boynu bükük
vegerîn : dönmek
xwe? bûn : iyile?mek
sêçerx : üç tekerlekli
bisiklet
du çerx : bisiklet
teqin : patlamak
tirimbêl : taksi / araba
xira bûn : bozulmak
ji bo ku : ... için
Ji bo ku ti?tek nebe. :
bir?ey olmamasy için
nexwe?î : hastalyk /hasta
Min xwe li nexwe?iyê danî : Kendimi hastaly?a verdim.
nivîn : yatak
ketim nav nivînan : yata?a
girdim.
dîsa : yine
gog : top
min gog list. : top oynadym.
ling/nig : ayak
Hevalê min ling avêt ber min : Arkada?ym çelme takty bana.
dirêj : uzun
dirêj bûn : uzamak
Ez li erdê dirêj bûm. : yere uzandym
diran / didan :di?
xwîn : kan
tijî bûn : dolmak
Dev û
dyranên min tije xwîn bûn : a?zym di?im kan doldu.
din : di?erî
roja din : di?er gün
hilavêtin : hoplamak /syçramak
ti : hiç
gelo : acaba
rizgar bûn : kurtulmak
Çend pirs;
1 – Sîdar çi dike?
2 – Di baweriya Sîdar de sala 2005an ji bo wî çawa ye?
3 –
Gava ximav bela be çi dike?
4 – Sîdar di mal de diket ku derê?
5 – Hevalê Sîdar ji Sîdar re çi dibêje?
6 – Gava Sîdar ka?okê
dajo çi tê serê wî?
7 – Hesp çi dike?
Kürtçede Türkçenin tersine bir çok edat kulanylmakta. Bu edatlar nesne ve objelerin tarifi,
pozisyonlaryny belirlemede, hatta kelime bükümlerinde büyük rol oynarlar. Ayryca birçok fiil de edatly fiilerdir. Örne?in “eve bakyyorum“
cümlesin de ismin “e“ hali kulanylarak bir yöne yöneliyor. Bu kürtçede “li“ edaty bu erki üstlemektedir. “Ez li malê
dinêrim!”
A?a?ydaki edatlary tekstin içinde bulun, bir daha cümle ile beraber okuyun.
binê bero?ê (tencerenin dibi), li ser
kaxizê(ka?ydyn üzerinde), bi tevhevî (bütünüyle), bê tevger (hareketli), di mal de (evde),
hundirê dolabê (dolabyn içi), di nedî de(aniden), li serê min
(benim üstümde), li ber xwe (önünde), bi we?(suratle), ji mal (evden),
bi ka?okan (kayakla), li darê(a?aca), bi darê ve(a?aca/ a?aca yapy?yk), ji wir
zivirîm (ordan döndüm). li tirimbêla bavê xwe (babamyn taksisine).
ji bo ku ti?tek nebe (bir?ey olmamasy için), li nexwe?iyê danî( hastaly?a verdi), ber
min (önümde),
li pey çend rojan(bir kaç günden sonra), bi carê ve (aniden), ji ser hespê (atyn üstünden), ji vê belayê( bu beladan).
Kayıt: Aug 25, 2007 Mesajlar: 321 Nerden: çÎy@ yÊ hErEkQL
Tarih: Pts Eyl 10, 2007 7:04 pm Mesaj konusu:
Dersên Kurdî - Kürtçe dersler -14 (W. 8 ZIYARET Serdan)
Ez par çûm
welat. Em li balafirgeha Frankfurtê li balafirê siwar bûn. Balafir di ser Enqerê re firiya û li balafirgeha Xarpêtê danî. Ez çûm qeraja otobûsan, bi wê
dilhejiyê li otobûsa gund siwar bûm û me berê xwe da gund. Rêya gund bi qasê saetek kudand (domand). Dema otobûs li gund rawestiya, ez jê peyabûm. Min tûr û
baholên xwe girt û xwest ber bi mal biçim. Lê bav û dayîka min hatin pê?iya min.
Min tûr û bahol avêtin û ber bi wan bazda, min berê bi hemû hesreta
dil dayika xwe ya delal hemezkir û destê wê paçîkir. Hima li pey min bavê xwe hemêzkir û destê wî jî paçîkir. Me li hev pirsî û hêsirê ?ahiyê rijand. Di wê
kêliyê de birayê min ê biçûk jî hat. Min ew berê di hemêza xwe de guva?t û dûv re jî herdu çavên wî yên re? paçîkir. Birayê min tûr û baholên min hilgirt û
em çûn mal.
Min çavên xwe li malê gerand, hîn gi?t wekî berê bû, ti?tek neguherîbû. Dayê mînder danî, em rûni?tin, me hinek henek û yarî kir. Bi carê
ve xwi?ka min a biçûk, ?îrîna mala me jî, ket hundir. Me hevdu hemêzkir, bi dil?adî li hev pirsî. Xwi?ka min a delal ji me re nan û çay çêkir, anî; me nanê
xwe xwar, çaya xwe vexwar. Xwi?ka min elb avêt pîlê xwe û em bi hev re çûn nav mangan, bi gotineke din nav çêlekan, Me çêlek dotin, anî, keland, hinek vexwar
û hinek jî meyand, kir mast.
Fêrgîn Balyan
çûm : gittim
par : geçen sene
balafirgeh : hava alany
balafir : uçak
li ser, di
ser…re : üzeri, üzerinden
Xarpêt :Harput /Elazyg
qeraj : otogar
otobûs : otobüs
dilhejî : heyecan
qasê : kadar
bi qasê :
takriben, kadar
bi qasê saetek : takriben bir saat
kudandin : sürmek (zaman için)
kudand /domand : sürdü
Bi qasê saetek kudand :Takriben bir
saat sürdü.
rawestan : durmak /dikilmek
rawestiya : durdu
peya bûn : inmek
peya bûm : indim.
bahol : bavul
girt : aldym
xwast :
istedim
biçim : gideyim
dayîk : anne
pê?î : ön
Lê bav û dayika min hatin pê?iya min : Ama baba ve anem beni kar?yladylar.
avêtin
: atmak
min bazda : ko?tum
Min tûr û baholên xwe avêtin û ber bi wan bazda. : Bavul ve çantalarymy atym, ve onlara dogru ko?tum.
hemû :
tüm
hesreta dil : gönül hasreti ile
delal : nazli / iyilerin iyisi
hemêz kirin : kucaklamak
hemêz kir : kucakladym
paçî kirin /maç kirin
: öpmek
li hev pirsîn :birbirinin hatyryny sormak
hêsir /rondik : gözya?y
?ahiyê : sevinç
rijandin : dökmek
rijand : döktü
Me hêsirê
?ahiyê rijand : Sevinç gözya?laryny döktük.
kêlî : an, moment, dakkika
di wê kêliyê de : o syrada, o anda
piçûk/ biçûk : küçük
guva?tin :
sykmak
Min guva?t : ben syktym
herdu : her iki
re? : kara
herdu çavên wî yên re? : her iki kara gözlerini
hilgirtin : kaldyrmak, syrtyna
almak
hilgirt : kaldyrdy.
gerandin : dola?tyrmak
gerand : dola?tyrdym.
Min çavên xwe li malê gerand : Evde göz gezdirdim.
gi?t : hepsi
Gi?t wekî berê bû :Hepsi eskisi gibi idi.
guhertin : degi?tirmek
Ti?tek neguheri bû : Hiç bir ?ey degi?memi?ti.
Dayê mînder danî : Anne
minderi indirdi.
Em rûni?tin : Biz oturduk.
hinek : biraz
henek / yarî : ?aka / yarenlik
bi carê ve : birden
xwi?k /xweh : bacy /
kyzkarde?
ket : dü?tü
ket hundir :içeri girdi, içerisine dü?tü
hevdu (hev û din) : birbirini
me hevdu : bi