cembelli kurê mîrê hekarî û binevsanarin

BinevsanariN · Yeni Üye Kayıt: May 15, 2008 Mesajlar: 5

Ünlü Kürt Destanı ’Cembelî û Binefş’ Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu tarafından sahneye taşındı. 2 perdelik olan oyun, Hakkari Mir’i Cembelî ile Karacadağlı Bey’in kızı Binefş’in aşkını anlatıyor.
Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrosu (DBŞT), ünlü Kürt destanı ’Cembelî û Binefş’yi sahneye taşıdı.
Dario Fo’nun ünlü politik oyunu "Bir Anarşistin Kaza Sonucu Ölümü" adlı oyunuyla perdelerini açan DBŞT oyuncuları, asıl ismi "Cembeliyê Kurê Mîrê Hekkarê û Binefşa Narîn" olan ve Hakkari Mir’i Cembeli ile Karacadağlı Bey’in kızı Binefş’in aşkını anlatan ünlü Kürt destanı "Cembelî û Binefş" isimli oyunla yeniden tiyatro severlerin karşısına çıktı. Kürtçe olarak sahnelenen oyunu şehir tiyatrosu oyuncularından M. Emin Yalçınkaya tiyatroya uyarlarken, M. Sait Alpaslan sahneye taşıdı. Kalabalık bir kadroyla oynanan oyunda, dönemin birbirinden şık ve güzel kostümlerinin kullanılması dikkat çekiyor. 2 perdelik olan oyun, oyuncuların izleyicilerin arasından Kürtçe uzun hava ve def eşliğinde sahneye girişleriyle başlıyor.

’Beyin zulmü zor olur’

Yazarının Kızıltepeli Denbêj Dewrêşê Sılo’nun kaynak göstererek kaleme aldığı oyun, Karacadağ Mîr Dewreş Bey’in uşağı ile yaptığı konuşmayla başlıyor. Amcasının kızı olan Binefş’e aşık olan Dewreş, amcası Fariz Bey’den kızını kendisine vermesini ister. Ancak Fariz Bey, Binefş’in ve 7 oğlunun istememesi üzerine Dewrêş Bey’e kızını vermez. Aile Dewrêş Bey’in zulmünden korktuğu için Karacadağ’ dan göç ederek Hakkari Mîri Cembelî’nin himayesindeki topraklara göç eder. Bunun üzerine Dewreş Bey, süvarilerini Fariz Bey’in üzerine sürerek 7 oğlunu yolda öldürtür. Binefş’in ailesinde bunlar yaşanırken, Mîrliğinin gücünü temsil eden Arilerin de kullandığı çift başlı kartal figürünün bulunduğu kasrında Hakkari Miri Cembelî evlenme kararı alır. Buna dayanamayarak intihara kalkışan karısı Zelal ise çıldırır.

’Çeşmenin başında ... aşk’

Savaşa çıktığı sırada çeşme başında karşılaşan Cembelî ile Binefş birbirine aşık olur. Gelen seslerden irkilen aşıklar birbirinden uzaklaştıkları esnada Binefş’in elindeki mendil Cembelî’nin, Cembelî’nin elindeki değnek ise Binefş’te kalır. Cembelî ölümüne kadar sakladığı mendile her baktığında Binefş’i, Binefş’te her zaman yanından eksik etmediği değneğe bakarak Cembelî’yi hatırlar. Binefş’i tanımayan, kimin kızı olduğunu bilmeyen, Cembelî, yardımcısı olan Omo’yu yollara sürer. Omo, Binefş’in yaşadığı topraklara gider. Sorup soruşturur. Nihayet bir çobanın da yardımıyla Binefş’i görüp Mîr’inin selamlarını söyleyerek geri döner. Bunun üzerine Cembelî, himayesindeki bilgelerden Remildar ile birlikte Fariz Bey’in konağına giderek, kızını ister. Sözün kesilmesinin ardından Fariz Bey, Cembelî’ye hançer hediye eder. Kasra dönen Cembelî ve ahalisi davul zurna eşliğinde düğün hazırlıklarına başlarken, gelişmelerden haberdar olan Dewrêş Bey, süvarilerini toplayıp amcasının konağını basar. Amcasının kellesini koparan Dewrêş Bey, Binefş’i kaçırarak onunla zorla evlenir.

’Mîrlikten aşk çobanlığına’

Olanlardan habersiz olan Cembelî, aşkına ulaşmanın sevinciyle davul zurna eşliğinde eğlenirken ansızın içeri giren Omo, kötü haberi verir. Neye uğradığına şaşıran Cembelî, aşkını bulma umuduyla Mîrliğini de Omo’ya bırakıp aç susuz yollara düşer. Yıllarca çobanlık yapan ve "aşk çobanı" olan Cembelî bir gün, Remildar ile karşılaşır. İhtiyarlayan ve gözleri artık görmeyen Remildar sesinden tanıdığı Cembelî’ye olup bitenleri anlatır. Bir kez daha bilgeliğini gösteren Remildar, Cembelî’ye Dewrêş Bey’in konağında bir uşak olarak çalıştığı taktirde Binefş’i görebileceğini söyler.

’Ölüm kavuşturdu’

Dewrêş Bey’in konağına giderek çalışmaya başlayan Cembelî, elinde kavalıyla keder dolu bir türkü çalmaya başlar. Türküsünün sesiyle uyuyan Cembelî’yi Binefş uyandırır. Binefş’i gören Cembelî yıllarca özlemini çektiği aşkına ulaşmanın heyecanıyla ona sarılır. Kendisine sarılanı tanımayan Binefş, Cembelî’nin üzerindeki hançeri alarak göğsüne saplar. Elindeki kanlı hançere bakan Binefş, babası Fariz Bey’in Cembelî’ye hediye ettiği hançeri tanır. Cembelî’nin hançer darbesiyle ölmesine dayanamayan Binefş, aynı hançerle yaşamına son verir.

’Yaşanan ihanetler’

Mîrlerin, beylerin birbirleriyle olan çekişmelerini, çıkar savaşlarını, devletle olan işbirlikçiliklerini, Kürtler arasındaki "ihanetin" çok gizli bir mesajla verildiği oyunda, aşktan çok Kürtlerde yaşanan ihanetleri vermek istediğini belirten yönetmen M. Sait Alpaslan, sözlü bir Kürt destanını oyunlaştırmanın heyecanını yaşıyor. Daha önce de "Jana Zirav" isimli Kürtçe oyunun yazarlığını yapan ve oyunda da rol alan Alpaslan, "O oyun çok kısaydı. Çok yoğun ilgi gördük. Baktık ki bu tür oyunlara ilgi çok, oradan aldığımız güçle bu sefer 2 perdelik olan destanı sahneye taşıdık. Biz iyi bir şey çıkardığımızı düşünüyoruz. Kuşkusuz eksik yanları olacaktır. Kimileri beğenecektir. Kimileri eleştirecektir. Ama biz sözlü bir anlatımı sahneye taşıdık" diyor.

Oyun, Şubat ayı boyunca cuma ve cumartesi günleri DBŞT’de gösterilecek.
_________________
Xwen bê xwen naye şuştîn....